Poolse natuursteen siert gevels van Lievehof

Tot voor enkele jaren gaf de Gentse Rabotwijk een wat verpauperde indruk, maar daar is ondertussen flink wat verandering in gekomen. Op een steenworp van het nieuwe justitiepaleis verrees ondertussen ook het Lievehof, een project dat architectenbureau 360architecten realiseerde in opdracht van bouwheer Antonius RED. Opvallend zijn de gevelpartijen in Zerkowice, een lichtgekleurde Poolse zandsteen met een genuanceerde expressie.

Gebouwencluster

Het Lievehof bevindt zich op een strategische locatie tussen het Gentse stadscentrum en de Rabotwijk die al enige tijd het onderwerp is van een grondige vernieuwing. “De site maakte deel uit van de ondertussen grotendeels verdwenen industriële nijverheid rond het Rabot”, schetst Kris Buyse, ir. architect van 360architecten, de voorgeschiedenis. “Tot een tiental jaren geleden was dit de thuishaven van verffabriek Lippens. De ooit florissante buurt was verworden tot een gefragmenteerde omgeving die een eerder verlaten indruk maakte, ondanks de aanwezigheid van unieke, historische stadsdelen zoals het Prinsenhof en de Lievekaai. De site werd gekocht door Antonius RED dat gesprekken aanknoopte met de stad Gent om er een woonproject te realiseren. Na een wedstrijd met drie architectenbureaus kregen wij de opdracht om de site te ontwikkelen. Van meet af aan was het duidelijk dat we binnen dit ruime kader de nodige structuur en duidelijkheid wilden brengen zonder het evenwicht tussen verleden, heden en toekomst te verstoren. In overleg met de bouwheer en de stad Gent hebben we binnen de krijtlijnen van het BPA een ontwerp uitgewerkt met een cluster van verschillende gebouwen rond een centraal binnenhof. Eén fabriekspand, met name het majestueuze Manchestergebouw, bleef behouden en fungeerde als ijkpunt binnen de nieuwe cluster.”

Harmoniërend conglomeraat

Het Manchestergebouw was er erg aan toe, maar werd met respect voor het verleden in ere hersteld, hoewel dat niet bepaald van een leien dakje liep. “We hebben de geschilderde bakstenen gevelstenen gezandstraald en chemisch gereinigd, maar het resultaat viel tegen. Daarom hebben we het robuuste industriële gebouw voorzien van een nieuwe gevelsteen en detaillering die nauwkeurig overeenkomt met de originele constructie. Wel nieuw zijn de uitkragende terrassen die uitgeven op de binnenhof. Tegenover het bestaande pand, dat vandaag onderdak biedt aan drie niveaus lofts en op de begane grond een bankkantoor, hebben we een cluster met nieuwe gebouwen gecreëerd. Het gaat om verschillende woonvormen (duplexwoningen met eigen voordeur en klassieke appartementen met één, twee en drie slaapkamers) en aan de kant van de Lieve een kantoor die samen een grillig, maar harmoniërend conglomeraat vormen.”

Zerkowice zandsteen

Voor de gevels werd in samenspraak met de bouwheer gekozen voor een uniform ogende gevelsteen in een mooi contrasterende kleur die ook terugkeert in de voegen van het Manchestergebouw. “Er werd geopteerd voor een licht genuanceerde Poolse zandsteen die dankzij de subtiele tekening voor een zachte, maar toch duidelijk aanwezige expressie zorgt. Bij de keuze van de zandsteen zijn we niet over een nacht ijs gegaan. Het gaat hier tenslotte toch over een visueel belangrijke oppervlakte van ruim 3.000 m².”

De ontwerpers haalden hun inspiratie uit een architectenboek en kwamen uiteindelijk via leverancier Stone in contact met het Poolse bedrijf dat het materiaal kon leveren. “Samen met de mensen van Stone en de opdrachtgever hebben we ook een bezoek gebracht aan de groeve waar het Poolse bedrijf de Zerkowice zandsteen wint.”

Een mooie kans

In tijden dat, vaak om budgettaire redenen, wordt geopteerd voor goedkopere Aziatische natuursteen, is de keuze voor een Europese steen opmerkelijk. “Precies daarom is dit ook voor ons een dankbaar project”, vertelt René Rabaey van Stone. “Het feit dat de markt vandaag vrij sterk geöriënteerd is op goedkope Aziatische producten, maakt dat in gevelbekleding en bestrating vaak dezelfde materialen terugkeren. Dat is hier dus duidelijk niet het geval en als importeur zijn we dankbaar dat we zowel van de architect als de opdrachtgever de kans hebben gekregen om een ander product voor te stellen. Bovendien werd ons ook de tijd gegund om een grondige zoektocht te ondernemen en het materiaal voor te stellen. Voor ons was het bovendien een mooie kans om te bewijzen dat we veel meer kunnen doen dan alleen maar natuursteen uit exotische oorden importeren. De markt dwingt ons daar enigszins toe, maar dat betekent niet dat we ook elders de vinger niet aan de pols houden. Er wordt vaak vergeten welk een rijkdom aan natuursteen er ook dicht bij huis te vinden is. En dat is heus niet alleen in Polen, maar ook elders in Europa.”

De juiste parameters

De gevels van het Lievehof bestaan uit 4 cm dikke natuursteenplaten die opgehangen zijn aan een dragend binnenspouwblad. “Ook de dorpels en dekstenen zijn uitgevoerd in dezelfde lichtgekleurde zandsteen. Waarom we voor deze steen hebben gekozen? Eenvoudigweg omdat alle parameters goed waren. Zowel de kwaliteit, de kleur als de uitstraling sloten precies aan op de eisen die we voor ogen hadden. De natuursteen kenmerkt zich door discrete tekeningen die enerzijds opvallen, maar anderzijds de rust niet verstoren. De nuances maken dat het geen doodse of te egale bekleding is, maar ook niet overweldigt. Bij de keuze hebben we nauwlettend toegezien op het evenwicht in de kleurstelling en bepaalde verhoudingen in acht genomen. Elke plaat mocht bijvoorbeeld niet meer dan 75% vlam hebben. De zandsteen werd verder afgewerkt met een hydrofobeercrème. Deze kleurloze, matte impregnatie zorgt er niet alleen voor dat de gevelsteen voldoende beschermd is, maar laat ook het water afparelen bij regenval.”  

Brenna plinten

Onderaan de gebouwen bevindt zich een plint die voor een vloeiende verbinding tussen de gebouwen zorgt. “Hiervoor werd geopteerd voor Brenna, een iets compactere grijsgroene, eveneens uit Polen afkomstige zandsteen. De specifieke kleur keert overigens ook terug in de bestrating van de binnentuin. Deze laatste is een creatie van tuin- en landschapsarchitectuur Erik Dhont die ook in de grijsgroene bestrating en de natuurlijke beplanting duidelijk refereert aan het industriële verleden van de site.”

Project: Lievehof
Locatie: Sint-Antoniuskaai, Gent
Oppervlakte: 12.697 m²
Opdrachtgever: Antonius RED (Gent)
Ontwerp: 360architecten (Gent)
Stabiliteit: Nico Terryn (
Sint Amandsberg)
Technieken: Istema (gent)
Akoestiek en EPB: D2S International (Heverlee)
Veiligheidscoördinatie: VCCA (Wetteren)
Natuursteen: Stone (Olsene)
Beelden: doc. Filip Dujardin